ŚWIATOWY DZIEŃ WODY 2022

 Tematem przewodnim Światowego Dnia Wody w 2022 roku, ustalonym przez ONZ ds. wody jest woda gruntowa.  Celem tego święta jest uświadamianie na świecie jak ważna dla zdrowia i życia jest woda. To ogólnie dostępne dobro jest przez wielu niedoceniane. Dziś w krajach rozwiniętych mamy zapewniony powszechny dostęp do wody, jednak zanim trafi ona do użytku przechodzi proces pozyskania, oczyszczenia i uzdatnienia, aby zaspokoić nasze codzienne potrzeby. Światowy Dzień Wody przypada 22 marca każdego roku.

Czym dokładnie jest woda podziemna?

To woda znajdująca się pod ziemią w warstwach wodonośnych, czyli formacjach geologicznych skał, piasków i żwirów, które mogą zatrzymywać wodę. Wody podziemne to nie płynąca rzeka, ale woda znajdująca się w szczelinach, porach i pęknięciach.

Na wielu obszarach wody podziemne są nadmiernie wykorzystywane, ponieważ z warstw wodonośnych pobiera się więcej wody niż jest uzupełniane przez opady deszczu i śniegu.

Konieczna jest większa świadomość potrzeby odnowy warstw wodonośnych i zbiorników wód podziemnych.

Wody gruntowe nie zawsze są „czyste” i mogą nie nadawać się do picia ze względu na obecność w nich naturalnie występujących zanieczyszczeń lub tych, za które niestety odpowiada człowiek. Zanieczyszczone wody podziemne mogą wymagać długiego czasu odnowy.

Woda gruntowa jest zasobem, a warstwa wodonośna jej „gospodarzem” – obie te grupy muszą być chronione. Cykl hydrologiczny jest tylko jednym z czynników wpływających na to, jak szybko woda staje się zdatna do użytku po wydobyciu.

Wody podziemne stanowią 99 procent wszystkich wód słodkich, które nie są zamarznięte. Dostarczają one wodę pitną prawie połowie ludności świata i przyczyniają się do około połowy globalnej produkcji żywności. Dla około 2,5 miliarda ludzi na świecie wody podziemne są jedynym źródłem słodkiej wody.

Klimat…

Wody podziemne są „systemem podtrzymywania życia na Ziemi”, mogą wchłaniać nadmiar wody i łagodzić jej niedobór, co czyni je istotnym elementem adaptacji do zmienności klimatu.

Zmiany klimatyczne stanowią ciche zagrożenie dla jakości i ilości wód podziemnych, a bardzo niewiele wiadomo o ich przyszłych skutkach. Ekstremalne opady deszczu spowodowane zmianami klimatu nie są w stanie przeniknąć do gruntu i odmłodzić warstw wodonośnych. Wysokie temperatury zwiększają parowanie i zmniejszają wodne zasoby.

Są one najbogatszym zasobem słodkiej wody na świecie i kluczowym czynnikiem regulującym ekstremalne zjawiska wodne, takie jak powodzie i susze. Chroniąc wody podziemne, jednocześnie chronimy życie i ekosystemy, poprawiamy stan zdrowia, ograniczamy głód i przeciwdziałamy zmianom klimatu. Musimy zatem pogłębić wiedzę na temat wód podziemnych, aby poprawić zarządzanie nimi i chronić ten kluczowy zasób.

Zbieranie wody deszczowej i inwestowanie w struktury, które zwiększają zasilanie warstw wodonośnych, może pomóc w zrównoważonym wykorzystaniu wód podziemnych oraz poprawić bezpieczeństwo żywnościowe, zdrowie ludzi i wodną różnorodność biologiczną. Wody podziemne nie służą wyłącznie do użytku ludzi, ale są integralną częścią utrzymania przepływu strumieni i wspierania ekosystemów, takich jak tereny podmokłe.

Znaczenie wód podziemnych

Wody podziemne są najistotniejszym na świecie zasobem słodkiej wody i kluczowym czynnikiem regulującym ekstremalne zjawiska wodne, takie jak powodzie i susze. Chroniąc wody podziemne, jednocześnie chronimy życie i ekosystemy, poprawiamy stan zdrowia, ograniczamy głód i przeciwdziałamy zmianom klimatu.

Wody gruntowe są ukrytym skarbem, który wzbogaca nasze życie,  są niewidzialnym zasobem naturalnym. Wody podziemne są niewidoczne, ale ich wpływ jest odczuwalny wszędzie. Musimy chronić i badać wody podziemne, równoważąc potrzeby ludzi i planety. Trzeba sobie zdawać sprawę, że to, co robimy na powierzchni, ma znaczenie pod ziemią. Prawie cała płynna słodka woda na świecie to właśnie woda podziemna, która stanowi źródło zaopatrzenia w wodę pitną, ale też wspiera systemy sanitarne, rolnictwo, przemysł i ekosystemy. Jako społeczeństwa musimy wykorzystywać wodę  jak najbardziej efektywnie. Lepsze zarządzanie wodami podziemnymi ma kluczowe znaczenie dla rozwiązania licznych problemów i wyzwań na świecie.

Wody podziemne zapewniają połowę całej wody pitnej, ponad 40 procent wody do nawadniania i jedną trzecią globalnego zapotrzebowania sektora przemysłowego na wodę.

W globalnym podejściu do znaczenia wody, zapotrzebowanie na wody gruntowe rośnie z powodu wzrostu liczby ludności i nowych wzorców konsumpcji. Wyczerpywanie się wód gruntowych jest w wielu miejscach na świecie w dużej mierze spowodowane przez nawadniane rolnictwo, zapewniające bezpieczeństwo żywnościowe. W tym celu wykonywane są głębsze odwierty i studnie oraz stosuje się wydajniejsze pompy zużywające rezerwy wód gruntowych, które nie są odnawiane. Nasze wspólne zasoby wód podziemnych są również zagrożone ze względu na zmienność klimatu oraz pogorszenie jakości naszego środowiska.

 Zużycie wód podziemnych i ich ochrona

Nadużywanie lub nadmierna eksploatacja wód podziemnych jest definiowana jako sytuacja, w której przez pewien okres czasu średni poziom wydobycia z warstw wodonośnych jest większy niż średni poziom ich zasilania.

Indywidualny użytkownik i dane społeczności poprzez swoje codzienne postawy mogą wywierać wpływ na lokalne ujęcia wody i ich interakcje z ziemią, lasami i przestrzenią podpowierzchniową.

Przed wieloma społecznościami stoi wyzwanie wzmocnienia świadomości, odtwarzania i ochrony wód podziemnych. Na wyższym, administracyjnym poziomie wzrasta potrzeba koordynacji i usprawnienia wykorzystywania wodnych zasobów. Potrzebne są działania edukacyjne wyczulające użytkowników na ich własne indywidualne podejście i zachowania
w stosunku do środowiska jakie nas otacza.

Poszukuje się też kolejnych sposobów wprowadzania zmian społecznych, które mogą skutkować lepszymi wynikami w zakresie ochrony środowiska i zrównoważonego rozwoju.
Na przykład naruszane normy związane ze zrzutami odpadów płynnych i stałych, które mogą potencjalnie wpływać na jakość wód gruntowych, można zmienić poprzez zastosowanie metody „wskaż i zawstydź” tych,  którzy zanieczyszczając szkodzą np. poprzez nielegalne zrzuty ścieków. Należy zachęcać użytkowników by podłączali się do wybudowanych sieci kanalizacyjnych, rezygnując z nieszczelnych szamb lub wynajmowania „tańszych” beczkowozów, które niestety  nie zawsze trafiają do oficjalnych punktów zrzutu ścieków. Zanieczyszczenie wód podziemnych to obecność zanieczyszczeń, takich jak bakterie, fosforany i metale ciężkie, pochodzące z działalności człowieka, w tym własne ze ścieków domowych.

Na całym świecie wody podziemne należy wykorzystywać w sposób ostrożny i zrównoważony, wody podziemne muszą być badane i monitorowane. Nasza woda pitna i warunki sanitarne, nasze zaopatrzenie w żywność i środowisko naturalne – wszystko to zależy od wód podziemnych. W wielu miejscach działalność człowieka powoduje nadmierne zużycie i zanieczyszczenie wód podziemnych. W innych miejscach po prostu nie wiemy, ile wody znajduje się w gruncie.  Musimy współpracować, aby poprawić sposób, w jaki dzielimy się transgranicznymi zasobami wód podziemnych, równoważąc potrzeby w zmieniającym się świecie.

Światowy Raport ONZ o Rozwoju Wody 2022 „Wody podziemne – uczynić niewidzialne widzialnym” planowo zostanie zaprezentowany 21 marca 2022 r. podczas ceremonii otwarcia IX Światowego Forum Wody w Dakarze (Senegal) i będzie dostępny pod tym linkiem: The UN World Water Development Report 2022 will be available at this link on 21 March 2022.

 

Kryzys wód podziemnych 

Największy kryzys wód gruntowych istnieje w krajach ubogich. Przykładem są Indie, gdzie obecnie warstwy wodonośne tego kraju są znacznie wyczerpane i zanieczyszczone. Prawie jedna czwarta światowych zasobów wody gruntowej jest wykorzystywana przez Indie. Niezwykły wzrost wydajności rolnictwa w tym kraju, opierał się na wykorzystaniu zasobów wód gruntowych

w połączeniu z szerokim zastosowaniem nawozów i pestycydów. Gwałtowna industrializacja ostatnich lat również została osiągnięta dzięki sięgnięciu po wody podziemne.  Rezultat to ogromny spadek wskaźników ubóstwa: poprawiło bezpieczeństwo żywnościowe, a rozwój gospodarczy pomógł wydobyć z ubóstwa 271 milionów ludzi. Ale jednocześnie spadły również poziomy wód gruntowych. Według Banku Światowego wody gruntowe są pobierane znacznie szybciej niż uzupełniane, może doprowadzić to do krytycznego poziomu wyczerpania wód podziemnych. W wielu miejscach są wyczerpane i zanieczyszczone. Stanowi to poważny problem dla rolników, z których większość jest zależna od wód gruntowych. Blisko 90% wód gruntowych zużywanych w Indiach jest wykorzystywanych do nawadniania upraw.
Trudna sytuacja mieszkańców wsi i rolników, jest ściśle związana z kryzysem wód gruntowych. Około 700 milionów Hindusów mieszkających na wsi jest uzależnionych od wód gruntowych

w zaspokajaniu swoich codziennych potrzeb. Bank Światowy i rządowy ośrodek analityczny Indii wskazują, że do 2050 roku liczba Hindusów może wzrosnąć do 1,7 miliarda. W związku z tym wzrośnie zapotrzebowanie na wodę, żywność i dobra konsumpcyjne, a także zwiększy się zanieczyszczenie środowiska i ilość ścieków. Organizacja Narodów Zjednoczonych szacuje również,
że do 2050 r. ponad 400 milionów Hindusów przeprowadzi się do miast. W tym samym okresie zmiany klimatyczne sprawią, że Indie staną się bardziej podatne na ekstremalne zjawiska pogodowe i nieprzewidywalne monsuny. Zmiany klimatu pogarszają sytuację, ale jednak znacznie ważniejsze są działania człowieka. Indie nie są przygotowane na nadchodzące wyzwania. Większość ścieków jest wypuszczana w stanie nieoczyszczonym do środowiska naturalnego, co jest jednym z powodów zanieczyszczenia 70% słodkiej wody w tym kraju. W Indiach mieszka 17% ludności świata, a 820 milionów Hindusów zmaga się z wysokim lub skrajnym niedoborem wody, 200 000 Hindusów umiera co roku z powodu nieodpowiedniej wody, warunków sanitarnych i higienicznych.