Legalizacje i wymiany wodomierzy

Kontrola metrologiczna wodomierzy

     Do wyznaczania ilości dostarczanej wody i rozliczeń z Odbiorcą powszechnie stosowane są przyrządy pomiarowe - tzw. wodomierze. Wodomierze stosowane w obrocie tzn. w transakcji kupna, sprzedaży i wymiany towaru, w celu uzyskania prawidłowej podstawy do rozliczeń, podlegają prawnej kontroli metrologicznej w formie zatwierdzenia typu, legalizacji pierwotnej i legalizacji ponownej na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach (Dz. U. z 2004 r. Nr 243, poz. 2441 z późn. zm.), art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o systemie oceny zgodności oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 249, poz. 1834), rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 27 grudnia 2007 r. w sprawie rodzajów przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej oraz zakres tej kontroli (Dz. U. z 2008 r. Nr 3, poz. 13) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 7 stycznia 2008 r. w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 29).
     Przepisy poprzednie: rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 30 marca 2005 r. w sprawie rodzajów przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej oraz zakresu tej kontroli (Dz. U. Nr 74, poz. 653) oraz rozporządzenie z dnia 2 kwietnia 2004 r. Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 77 poz. 730)

     Prawna kontrola metrologiczna jest działaniem zmierzającym do wykazania, czy wodomierz spełnia wymagania techniczne i metrologiczne określone we właściwych przepisach. Zgodnie z powyższym, jeżeli wskazanie wodomierza jest podstawą do rozliczeń, wodomierz powinien być poddany obowiązkowej prawnej kontroli metrologicznej organów administracji miar w formie legalizacji, a w następstwie jako poświadczenie, że spełnia wymagania metrologiczne, mieć ważną i nienaruszoną cechę legalizacyjną.

     Kontrolę metrologiczną wodomierzy w Polsce (jako usługę) przeprowadzają: Główny Urząd Miar oraz Okręgowe i Obwodowe Urzędy Miar. W Zielonej Górze przy ul. Dekoracyjnej 4 mieści się Obwodowy Urząd Miar. Punkt Legalizacyjny Wodomierzy znajduje się w obiekcie naszej Spółki przy ul. Lubuskiej 1.

     Na podstawie ustawy z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach (Dz. U. z 2004 r. Nr 243, poz. 2441z późn. zm.) przyrządy pomiarowe wprowadzone do obrotu w państwach członkowskich Unii Europejskiej, zgodnie z dyrektywami Unii Europejskiej, dopuszcza się do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wodomierze oznaczone znakiem zatwierdzenia typu EWG (e) i mające znak legalizacji EWG (e), dopuszczone są do obrotu lub użytkowania w Polsce bez dodatkowych badań i sprawdzeń.

     Wodomierze nowe legalizowane są na wniosek i koszt producenta lub dystrybutora wodomierzy (posiadają tzw. legalizację pierwotną - cechę legalizacji należy sprawdzić przy zakupie wodomierza).

Na cechę legalizacji składa się:

  • cecha właściwego urzędu podległego organowi administracji miar oraz
  • cecha roczna albo cecha roczna i cecha miesięczna.

     Gdy jest niezbędne, zabezpieczane są też wybrane elementy wodomierza przed dostępem osób nieuprawnionych za pomocą cech zabezpieczających.
Dla wodomierzy nie są wydawane świadectwa legalizacji (pisemne)!

     Legalizacja jest ważna przez czas określony (w stosownych przepisach), oraz jeżeli wodomierz spełnia wymagania metrologiczne i umieszczone na wodomierzu podczas legalizacji cechy legalizacji i zabezpieczające są nieuszkodzone

Okres ważności legalizacji wyrażony w:

  • miesiącach - liczy się od pierwszego dnia tego miesiąca, w którym legalizacja została dokonana;
  • latach - liczy się od pierwszego stycznia następnego roku po legalizacji.

     Dla wodomierzy zalegalizowanych w okresie od 1 stycznia 2000 r. do 30 kwietnia 2004 r. (wg zarządzenia Prezesa GUM nr 50 z 15 listopada 1999 r.), okresy ważności cechy legalizacji dla wodomierzy wirnikowych wynoszą:

  • 61 miesięcy - dla wodomierzy do wody zimnej o nominalnym strumieniu objętości mniejszym lub równym 10 m3/h,
  • 49 miesięcy - dla wodomierzy do wody ciepłej lub gorącej o nominalnym strumieniu objętości mniejszym lub równym 10 m3/h,
  • 49 miesięcy - dla wodomierzy do wody zimnej, cieplej lub gorącej o nominalnym strumieniu objętości większym od 10 m3/h.

     Dla wodomierzy zalegalizowanych w okresie od 1 maja 2004 r. do 01 stycznia 2008 r. (wg rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 kwietnia 2004 r. w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych - Dz. U. Nr 77, poz. 730), okres ważności cechy legalizacji wynosi 5 lat.

     Dla wodomierzy zalegalizowanych w okresie od 29 stycznia 2008 r. (wg Zał. nr 6, Tab. nr 1 poz. 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 7 stycznia 2008 r. w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych - Dz. U. Nr 5, poz. 29), okres ważności cechy legalizacji wynosi 5 lat.

Legalizacja traci ważność w przypadku:

  • stwierdzenia, że wodomierz przestał spełniać wymagania;
  • uszkodzenia wodomierza;
  • uszkodzenia albo zniszczenia cechy legalizacji lub cechy zabezpieczającej.

Wymiany wodomierzy w związku z legalizacją ponowną

Wodomierze powinny być zgłaszane do legalizacji ponownej:

  • nie później niż w ostatnim miesiącu ważności dowodu legalizacji poprzedniej, jeżeli okres ważności jest wyrażony w miesiącach;
  • nie później niż w ostatnim roku ważności dowodu legalizacji poprzedniej, jeżeli okres ważności jest wyrażony w latach;
  • po naprawie;
  • po uszkodzeniu cech legalizacji lub zabezpieczających nałożonych na przyrząd podczas poprzedniej legalizacji.

     Okres ważności legalizacji ponownej wodomierzy wyznaczany jest identycznie jak przy legalizacji pierwotnej.

     Legalizacja ponowna wodomierzy jest wykonywana w związku z utratą ważności poprzedniej legalizacji, na wniosek użytkownika; wykonawcy naprawy lub instalacji przyrządu pomiarowego.

     Za legalizację ponowną wodomierza odpowiedzialny jest użytkownik. Użytkownikiem jest instytucja lub firma pobierająca opłaty za zużycie wody (przedsiębiorstwo wodociągowe, spółdzielnia / wspólnota mieszkaniowa, zarządca nieruchomości), na której ciąży obowiązek zorganizowania procedury legalizacji ponownej wodomierzy. Stosowanie do rozliczeń wodomierzy bez ważnej cechy legalizacyjnej z mocy ustawy Prawo o miarach zagrożone jest karą grzywny.

     Praktyką powszechnie stosowaną w eksploatacji wodomierzy jest wymontowywanie ich z instalacji oraz zastępowanie wymontowanych wodomierzy innymi egzemplarzami, mającymi ważną cechę legalizacyjną.

     Sprawdzenie wodomierzy podczas legalizacji ponownej pod względem zgodności z wymaganiami metrologicznymi obejmuje w szczególności:

  • oględziny wodomierza, w celu stwierdzenia, czy wodomierz nie jest uszkodzony i czy istnieją wymagane oznaczenia i znaki;
  • sprawdzenie zgodności charakterystyk metrologicznych z wymaganiami metrologicznymi.

     Szczegółowy zakres sprawdzeń wykonywanych podczas legalizacji ponownej wodomierzy określa rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 7 stycznia 2008 r. w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 29).

     W Punkcie Legalizacyjnym Wodomierzy w Zielonej Górze przy ul. Lubuskiej 1 wykonywane są naprawy i legalizacje wodomierzy własnych Spółki oraz innych w ramach usług dla ludności i firm. Wodomierze oddane do legalizacji najpierw są czyszczone, naprawiane i regulowane, aby zapewnić ich poprawną pracę w okresie do następnej legalizacji. Legalizację wodomierzy wykonuje się na specjalistycznych stanowiskach pomiarowych. Do przeprowadzenia legalizacji niezbędne jest zdemontowanie wodomierza z instalacji wodociągowej.

     Błędy wskazań wodomierzy posiadających ważną cechę legalizacyjną mieszczą się w granicach błędów dopuszczalnych przy legalizacji, tzn. dla wodomierzy do wody zimnej w przedziale dolnym zakresu obciążeń pomiarowych (od minimalnego strumienia objętości do przejściowego strumienia objętości) błędy te wynoszą do ±5 %, a w przedziale górnym zakresu obciążeń pomiarowych (od przejściowego strumienia objętości do maksymalnego strumienia objętości) błędy te wynoszą do ±2 %.

     W trakcie wieloletniej eksploatacji wodomierza, na skutek naturalnego zużycia mechanizmów oraz wytrącania się osadów jego błędy pomiarowe wzrastają, czasami przekraczając wartości dopuszczalne. Najczęściej mają wartości ujemne, czyli wodomierz pokazuje mniejszą ilość wody, niż przepłynęła w rzeczywistości. W konsekwencji rozliczający zużycie wody wystawia zaniżone rachunki. Szczególnie jest to zauważalne w przypadku rozliczeń wody w budynkach wielolokalowych na podstawie wodomierzy - podliczników.

     Wodomierze główne na przyłączach wodociągowych do nieruchomości są własnością Spółki. Spółka posiada szczegółową ewidencję wodomierzy i na bieżąco kontroluje sprawność wodomierzy oraz ważność cech legalizacji. Monterzy Spółki wymieniają wodomierze (bez dodatkowych opłat) zgodnie z wewnętrznym harmonogramem tak, aby używane były tylko wodomierze z ważnymi cechami legalizacji.